Skąd wziął się zwyczaj rzucania bukietem przez pannę młodą?

Rzucanie bukietem wywodzi się z przekonania, że panna młoda przynosi szczęście, a dotknięcie jej lub zdobycie fragmentu sukni może pomóc kolejnej kobiecie znaleźć męża. Bukiet miał odciągnąć uwagę natarczywych gości i pozwolić pannie młodej bezpiecznie uciec. Z czasem dawny „okup” zmienił się w symboliczną zabawę weselną.

Jak wyglądały początki tego zwyczaju?

W dawnych społecznościach ślub panny młodej był wydarzeniem, któremu przypisywano szczególną moc. Wierzono, że szczęście nowo poślubionej kobiety może przejść na osobę, która jej dotknie albo zdobędzie coś należącego do niej. Dlatego goście, zwłaszcza niezamężne kobiety, próbowali czasem wyrwać kawałek sukni, welonu, wianka lub innego elementu stroju.

Nie była to niewinna pamiątka w dzisiejszym znaczeniu. Próby zdobycia fragmentu ubioru mogły prowadzić do szarpania i zniszczenia sukni. Panna młoda potrzebowała więc sposobu, by odwrócić uwagę tłumu. Rzucała bukiet, a następnie oddalała się od gości. Kwiaty stawały się rodzajem okupu, który pozwalał ochronić strój i zakończyć zamieszanie.

Za tym zwyczajem stały także realia społeczne. W wielu dawnych społecznościach małżeństwo wpływało na bezpieczeństwo ekonomiczne kobiety i jej rodziny. Nadzieja na zamążpójście nie była wyłącznie romantycznym marzeniem, dlatego przesądy związane ze szczęściem panny młodej traktowano poważniej niż dziś.

Historyczne wyjaśnienia tego obyczaju najczęściej wskazują na trzy powiązane powody:

• Ochrona sukni – bukiet odciągał uwagę od stroju panny młodej.
• Ucieczka przed gośćmi – rzut dawał jej chwilę potrzebną, by oddalić się od tłumu.
• Przekazanie szczęścia – osoba, która zdobyła kwiaty, miała otrzymać część pomyślności nowożeńców.

Nie wszystkie szczegóły tej opowieści są potwierdzone w jednakowym stopniu. Motyw zdobywania przedmiotów należących do panny młodej jest obecny w przekazach dotyczących dawnych zwyczajów weselnych, ale opowieść o jednym, konkretnym początku rzucania bukietem ma charakter tradycyjnego wyjaśnienia, a nie precyzyjnie udokumentowanego wydarzenia.

Jak zwyczaj zmienił się w zabawę weselną?

Współczesna forma rzucania bukietem jest często łączona z Anglią XIX wieku. To wtedy zwyczaj zaczął przypominać znany dziś rytuał, w którym panna młoda świadomie rzuca kwiaty grupie niezamężnych kobiet. Nastąpiła zasadnicza zmiana znaczenia. Bukiet przestał być przedmiotem rzucanym po to, by umożliwić ucieczkę, a stał się symbolem przekazywania szczęścia.

Z czasem coraz rzadziej chodziło o zdobycie fragmentu sukni czy biżuterii. W centrum znalazły się kwiaty, a wraz z nimi wróżba, że kobieta, która je złapie, wkrótce wyjdzie za mąż. W niektórych wersjach mówi się o ślubie w ciągu roku i jednego dnia, lecz jest to element przesądu, nie wiążąca reguła.

W Polsce rzucanie bukietem jest stosunkowo młodą tradycją w porównaniu z dawnymi polskimi obrzędami weselnymi. Często pojawia się w programie oczepin, ale nie należy utożsamiać go z samymi oczepinami. Oczepiny były słowiańskim obrzędem przejścia panny młodej ze stanu panieńskiego do małżeńskiego. Ich symbolem było między innymi zdjęcie wianka i nałożenie czepca. Rzut bukietem ma inną genezę i funkcję, nawet jeśli współcześnie bywa częścią zabaw organizowanych o północy.

Różnicę między dawnym a obecnym znaczeniem dobrze pokazują dwa zestawienia:

• Motywacja – dawniej była nią potrzeba ucieczki przed natarczywymi gośćmi, dziś jest nią wspólna zabawa.
• Cel – dawniej chodziło o ochronę sukni, dziś o symboliczną wróżbę i przekazanie szczęścia.
• Rola panny młodej – dawniej próbowała oddalić się od tłumu, dziś sama organizuje moment rzutu.
• Znaczenie bukietu – dawniej był „okupem”, dziś jest rekwizytem zabawy i znakiem nadziei na miłość.

Co rzucanie bukietem oznacza dzisiaj?

Obecnie rzut bukietem jest przede wszystkim krótkim, symbolicznym punktem wesela. Uczestniczą w nim zwykle niezamężne kobiety, a złapanie kwiatów traktuje się jako zapowiedź przyszłego ślubu albo znalezienia miłości. Dla większości osób jest to lekki przesąd i okazja do śmiechu, a nie zobowiązanie czy społeczna presja.

Zmienił się także stosunek do samego bukietu. Ponieważ główna wiązanka ma dla panny młodej wartość sentymentalną, coraz częściej przygotowuje się osobny bukiet do rzucania. Chroni to właściwe kwiaty przed uszkodzeniem, ale nie zmienia sensu zwyczaju.

Nie każda para decyduje się na tę formę zabawy. Rzut można zastąpić spokojniejszym przekazaniem kwiatów, zabawą ze wstążkami albo innym symbolem wybranym przez nowożeńców. Sama tradycja nie jest obowiązkowym elementem wesela.

Najważniejsza zmiana polega na tym, że gest, który miał kiedyś pomóc pannie młodej uniknąć szarpania sukni, stał się dobrowolnym i rozrywkowym sposobem przekazywania szczęścia. Dawna konieczność przetrwania zamieniła się w symboliczny moment wspólnego świętowania.