Od kiedy obowiązuje post przed Wigilią?

W Kościele katolickim w Polsce post w Wigilię, 24 grudnia, nie jest obowiązkowy. Nie obowiązuje również 23 grudnia, chyba że ten dzień wypada w piątek. Zjedzenie mięsa w Wigilię nie jest więc samo w sobie grzechem.

Czy post przed Wigilią jest nakazany?

Prawo kanoniczne nie ustanawia postu ani w Wigilię Bożego Narodzenia, ani w dniu ją poprzedzającym. Dotyczy to także Adwentu, który jest czasem przygotowania do świąt, ale nie nakłada na katolików obowiązku powstrzymywania się od mięsa.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy 23 albo 24 grudnia przypada w piątek. Wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych obowiązuje wtedy na takich samych zasadach jak w każdy piątek roku, chyba że dzień ten jest uroczystością albo została udzielona dyspensa. Post ścisły, czyli połączenie wstrzemięźliwości od mięsa z ograniczeniem liczby posiłków, obowiązuje natomiast w Środę Popielcową i Wielki Piątek.

Tradycja a prawo kanoniczne

Przekonanie, że w Wigilię trzeba pościć, wynika przede wszystkim z polskiego zwyczaju. Na wigilijnym stole tradycyjnie pojawiają się dania bezmięsne, a wiele osób rezygnuje także z obfitego jedzenia w ciągu dnia. Taka forma przygotowania ma wymiar duchowy i wspólnotowy, ale nie jest wymogiem prawnym.

Najważniejsze rozróżnienia wyglądają następująco:

• Prawo kanoniczne – nie nakazuje postu w Wigilię ani 23 grudnia.
• Polska tradycja – zachęca do podawania postnych dań i powstrzymania się od mięsa podczas wieczerzy.
• Konferencja Episkopatu Polski – zachęca do zachowania wstrzemięźliwości w Wigilię ze względu na wyjątkowy charakter tego dnia, ale zachęta nie jest nakazem.

Wstrzemięźliwość jakościowa oznacza rezygnację z mięsa, natomiast post ilościowy polega na ograniczeniu jedzenia, zwykle do jednego posiłku do syta i dwóch lżejszych. W Wigilię katolik może dobrowolnie zachować jedną z tych praktyk albo obie, lecz ich niepodjęcie nie oznacza złamania obowiązku kościelnego.

Jak wygląda post w Kościele prawosławnym?

Zasady w Kościele prawosławnym są odmienne. Post filipowy, trwający 40 dni, przygotowuje wiernych do Bożego Narodzenia, a w prawosławnej Wigilii obowiązuje post. Nie należy jednak przenosić tych reguł na katolickie zasady obowiązujące w Polsce.

W praktyce oznacza to, że post wigilijny pozostaje ważną polską tradycją, ale brak postu 24 grudnia nie jest grzechem, o ile nie zachodzi odrębny obowiązek związany z piątkiem.