Kiedy wypada wigilia prawosławna?

Wigilia prawosławna wypada 6 stycznia. Dzień później, 7 stycznia, wierni obchodzą Boże Narodzenie. Taki termin wynika z używania kalendarza juliańskiego, który obecnie jest opóźniony o 13 dni względem powszechnie stosowanego kalendarza gregoriańskiego.

Dlaczego Wigilia prawosławna przypada 6 stycznia?

Wigilia poprzedzająca prawosławne Boże Narodzenie przypada 6 stycznia w kalendarzu gregoriańskim. W kalendarzu juliańskim jest to 24 grudnia, czyli dzień poprzedzający 25 grudnia – datę Bożego Narodzenia według tego systemu.

Różnica między kalendarzami wynosi obecnie 13 dni. Kościoły prawosławne, które zachowały kalendarz juliański dla części świąt, obchodzą więc Boże Narodzenie 7 stycznia, a poprzedzającą je Wigilię – 6 stycznia. Nie wszystkie wspólnoty prawosławne stosują jednak ten sam kalendarz liturgiczny, dlatego w niektórych krajach święta mogą przypadać w terminach zbieżnych z obchodami zachodnimi.

Czy Wigilia prawosławna jest dniem wolnym od pracy?

W Polsce 6 stycznia jest ustawowo wolny od pracy jako Święto Objawienia Pańskiego, niezależnie od tego, że dla wiernych prawosławnych jest to Wigilia Bożego Narodzenia. Samo prawosławne Boże Narodzenie, przypadające 7 stycznia, nie jest odrębnym ustawowym dniem wolnym. Jeżeli wypada w niedzielę, wolne wynika z zasad dotyczących niedzieli, ale kolejne dni świąteczne nie stają się automatycznie wolne.

Podstawę do uzyskania wolnego na święta religijne, które nie są ustawowo wolne od pracy, stanowi art. 42 ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania z 17 maja 1989 roku. Pracownik należący do kościoła lub związku wyznaniowego może zwrócić się do pracodawcy o zwolnienie na czas potrzebny do obchodzenia święta zgodnie z zasadami swojej religii.

Wniosek należy złożyć na piśmie co najmniej 7 dni przed planowanym dniem zwolnienia. Pracodawca powinien poinformować pracownika o warunkach odpracowania nie później niż 3 dni przed tym terminem. Czas zwolnienia może podlegać odpracowaniu, a za jego odpracowanie nie przysługuje dodatkowe wynagrodzenie.

Przy składaniu wniosku trzeba wskazać datę lub daty, w których potrzebne jest zwolnienie. Warto zachować kopię dokumentu albo potwierdzenie jego przekazania. Te zasady dotyczą także innych świąt religijnych nieujętych w katalogu dni ustawowo wolnych od pracy.

Czym różni się Wigilia prawosławna od katolickiej?

Obie tradycje mają wspólne elementy, takie jak postna wieczerza, kolędowanie, choinka, prezenty czy dodatkowe nakrycie dla niespodziewanego gościa. Różnią się jednak terminem oraz częścią obrzędów i potraw. Najczęściej wskazuje się na następujące elementy:

• Prosfora zastępuje opłatek. Jest to niewielki poświęcony chlebek, którym wierni dzielą się podczas składania życzeń.
• Na stole pojawia się zwykle 12 postnych potraw, a szczególne miejsce zajmuje kutia przygotowywana między innymi z pszenicy, maku, bakalii i miodu.
• Wśród dań mogą znajdować się ryby, pierogi, kapusta z grzybami, barszcz, kisiel z owsa oraz kompot z suszonych owoców.
• W cerkwi zamiast szopki wystawia się ikonę przedstawiającą narodzenie Chrystusa.
• Święta poprzedza Post Filipowy, trwający 40 dni i stanowiący czas przygotowania do Bożego Narodzenia.

Najważniejsza różnica kalendarzowa jest więc prosta: 6 stycznia przypada Wigilia prawosławna, a 7 stycznia – prawosławne Boże Narodzenie. W sprawie wolnego od pracy po tych datach trzeba złożyć pisemny wniosek z wymaganym wyprzedzeniem.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku wątpliwości dotyczących konkretnej sytuacji pracowniczej warto skonsultować się z prawnikiem lub Państwową Inspekcją Pracy.