Jakie są tradycje świąteczne w Wielkiej Brytanii?
Święta w Wielkiej Brytanii koncentrują się wokół 25 grudnia, czyli Christmas Day. W przeciwieństwie do Polski 24 grudnia nie jest tam zwykle dniem uroczystej Wigilii, lecz normalnym dniem pracy i przygotowań. Najważniejsze brytyjskie zwyczaje to rodzinny obiad z indykiem, Christmas Crackers, prezenty w świątecznych skarpetach oraz Boxing Day.
Polska a Wielka Brytania – najważniejsze różnice
| Cecha | Polska | Wielka Brytania |
|---|---|---|
| Główny dzień świętowania | 24 grudnia, czyli Wigilia | 25 grudnia, czyli Christmas Day |
| Najważniejszy posiłek | Postna kolacja wigilijna, często z karpiem i 12 potrawami | Uroczysty obiad z pieczonym indykiem, ziemniakami i warzywami |
| Prezenty | Najczęściej wręczane wieczorem 24 grudnia | Otwierane rano 25 grudnia, często wyjmowane ze świątecznych skarpet |
| Zwyczaj przy stole | Dzielenie się opłatkiem | Rozrywanie Christmas Crackers z papierową koroną, żartem i drobnym upominkiem |
Christmas Eve i Christmas Day – jak przebiegają święta?
Christmas Eve przypada 24 grudnia, ale dla wielu Brytyjczyków jest zwyczajnym dniem pracy. Wieczorem kończy się zakupy, przygotowuje dom i potrawy, a dzieci zostawiają poczęstunek dla Father Christmas oraz marchewkę dla reniferów. W niektórych miejscach odbywają się firmowe spotkania, szkolne przedstawienia i nabożeństwa, jednak nie ma powszechnego odpowiednika polskiej, uroczystej kolacji wigilijnej.
Prezenty przynosi Father Christmas w nocy z 24 na 25 grudnia. Drobne podarunki trafiają do stockings, czyli dużych skarpet zawieszanych przy kominku, przy łóżku albo w pobliżu choinki. Większe paczki leżą zwykle pod drzewkiem. W zależności od domu dzieci mogą znaleźć wszystkie prezenty w jednym miejscu, ale ich otwieranie odbywa się rano 25 grudnia, a nie podczas Wigilii.
Najważniejszy dzień świąt wygląda zwykle w następującej kolejności:
- Po przebudzeniu domownicy otwierają prezenty pozostawione w skarpetach i pod choinką.
- Rodzina spędza razem przedpołudnie, często przy herbacie, gorącej czekoladzie i mince pies.
- O godzinie 15:00 wiele osób ogląda lub słucha Royal Christmas Message, czyli bożonarodzeniowego orędzia monarchy.
- W ciągu dnia rodzina zasiada do uroczystego Christmas Dinner, najważniejszego posiłku całego okresu.
Tradycję królewskiego orędzia rozpoczął król Jerzy V w 1932 roku. Przemówienie ma charakter świątecznego przesłania do mieszkańców kraju i od lat należy do rozpoznawalnych elementów Christmas Day.
Świąteczny stół w Wielkiej Brytanii
W brytyjskim menu nie ma zwykle karpia, barszczu ani 12 postnych potraw. Głównym daniem jest pieczony indyk, często z nadzieniem, podawany z dodatkami i sosem. Świąteczny obiad może wyglądać różnie w zależności od regionu i rodzinnych przyzwyczajeń, ale najczęściej pojawiają się na nim:
- Pieczony indyk z nadzieniem
- Pieczone ziemniaki
- Brukselka i inne warzywa, między innymi marchew lub pasternak
- Sos pieczeniowy, czasem także sos żurawinowy
- Pigs in blankets, czyli małe kiełbaski owinięte boczkiem
- Yorkshire pudding, czyli pieczone ciasto podawane jako dodatek do obiadu
Na deser często serwuje się Christmas Pudding, ciężki deser z suszonymi owocami, przyprawami, jajkami i dodatkiem alkoholu. W niektórych rodzinach do środka wkłada się monetę, która ma przynieść szczęście osobie, która ją znajdzie. Popularne są także mince pies – kruche babeczki z nadzieniem z suszonych owoców, jabłek, orzechów i przypraw. W okresie świątecznym jada się również Christmas cake, czyli bogate ciasto owocowe często pokryte marcepanem.
Christmas Crackers – zabawa przy stole
Christmas Crackers przypominają duże, kolorowe cukierki wykonane z papieru. Każdy uczestnik posiłku dostaje własny cracker, a następnie krzyżuje ręce z osobą siedzącą obok i wspólnie z nią rozrywa papierową rolkę. Towarzyszy temu charakterystyczny trzask.
W środku znajdują się zwykle papierowa korona, krótki żart lub zagadka oraz mały prezent. Korony zakłada się podczas obiadu, dlatego przy świątecznym stole można zobaczyć całą rodzinę w kolorowych, papierowych nakryciach głowy. To przede wszystkim lekki, integrujący zwyczaj. Nie zastępuje bezpośrednio dzielenia się opłatkiem, ale podobnie wprowadza element wspólnej zabawy i gestu wykonywanego przy stole.
Boxing Day – co oznacza 26 grudnia?
Boxing Day przypada 26 grudnia i jest dniem wolnym od pracy dla wielu osób. Nazwa wywodzi się z dawnych zwyczajów obdarowywania służby, pracowników i osób uboższych prezentami pakowanymi w pudełka. Współczesny charakter tego dnia jest jednak bardziej świecki i rozrywkowy.
26 grudnia kojarzy się przede wszystkim z poświątecznymi wyprzedażami, zakupami i wydarzeniami sportowymi. Sklepy oraz centra handlowe często otwierają się mimo ustawowego dnia wolnego, a wiele rodzin ogląda mecze, spotyka się w pubach albo odpoczywa po Christmas Dinner. Boxing Day jest więc połączeniem dalszych spotkań rodzinnych, sportu i zakupowego ruchu, a nie odpowiednikiem spokojnego drugiego dnia świąt znanego z Polski.
Symbole i dekoracje brytyjskich świąt
Przygotowania do świąt zaczynają się na Wyspach stosunkowo wcześnie. Domy i ulice bywają dekorowane już w listopadzie lub na początku grudnia. Wśród najbardziej rozpoznawalnych symboli znajdują się:
- Choinka – zwyczaj jej dekorowania spopularyzował w Wielkiej Brytanii książę Albert, mąż królowej Wiktorii, który pochodził z Niemiec.
- Jemioła – kojarzy się ze szczęściem, dobrobytem i pocałunkiem pod zawieszoną gałązką.
- Ostrokrzew – roślina o ciemnozielonych liściach i czerwonych owocach, używana jako świąteczna dekoracja.
- Stockings – skarpety przeznaczone na drobne prezenty od Father Christmas.
- Pantomima – humorystyczne przedstawienia teatralne dla całych rodzin, często z udziałem publiczności.
Ważną częścią okresu świątecznego są także kolędy, kartki z życzeniami, świąteczne swetry oraz spotkania organizowane w pracy i w gronie znajomych. Brytyjskie Boże Narodzenie ma więc wiele wspólnych elementów z polskim – choinkę, prezenty, kolędy i rodzinny charakter – ale jego centrum stanowi 25 grudnia, nie wieczór poprzedzający święto.
Dla Brytyjczyków święta to przede wszystkim czas wspólnego jedzenia, prezentów, humoru i spotkań. Najlepiej pokazują to Christmas Crackers przy stole, rodzinny Christmas Day oraz swobodny Boxing Day, łączący odpoczynek, sport i poświąteczne zakupy.